Jak polscy sprzedawcy cross-border mogą zyskać na reformie celnej UE

Reforma celna UE podnosi koszt zakupów na Temu, Shein i AliExpress, bo znosi zwolnienie celne do 150 euro i obciąża każdą pozycję towarową kwotą 3 euro. Dzięki temu polski sprzedawca cross-border zyskuje szansę konkurowania ceną w kategoriach dotąd dla niego niedostępnych. 

Ważne: Stan prawny zweryfikowany 18 sierpnia 2026 roku w źródłach oficjalnych: Rada UE, Parlament Europejski, Komisja Europejska (DG TAXUD), Ministerstwo Finansów i Krajowa Informacja Skarbowa. Pełna lista źródeł i wykaz korekt wobec danych wejściowych znajduje się końcu artykułu.

Czym jest reforma celna UE: co już obowiązuje, a co czeka na formalne przyjęcie

Reforma celna UE to pakiet legislacyjny przedstawiony przez Komisję Europejską 17 maja 2023 roku, który zastępuje obowiązujący unijny kodeks celny (UCC, Union Customs Code) nowym rozporządzeniem, powołuje Urząd UE ds. Celnych i buduje wspólną bazę danych celnych. Rada UE i Parlament Europejski osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie tego pakietu 26 marca 2026 roku. Instytucje unijne nazwały je największą zmianą od utworzenia unii celnej w 1968 roku.

Reforma celna UE nie jest jednym aktem prawnym o jednej dacie wejścia w życie i to jest źródłem większości nieporozumień w tekstach branżowych. Część przepisów już obowiązuje, bo została przeprowadzona osobną, szybszą ścieżką legislacyjną. Zniesienie zwolnienia celnego dla przesyłek do 150 euro wprowadziło rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 z 11 lutego 2026 roku, opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 18 lutego 2026 roku i stosowane od 1 lipca 2026 roku.

Druga część reformy celnej UE, czyli nowy unijny kodeks celny, na dzień 18 sierpnia 2026 roku ma status porozumienia politycznego przed formalnym przyjęciem. Tekst przechodzi rewizję prawno-językową, a następnie musi zostać zatwierdzony przez Parlament Europejski na posiedzeniu plenarnym i przez Radę UE, po czym trafi do Dziennika Urzędowego UE. Ecommerce Europe wskazuje wrzesień 2026 roku jako planowany termin formalnego przyjęcia. Większość przepisów nowego kodeksu zacznie obowiązywać 12 miesięcy po publikacji, a wdrożenie rozłożono na etapy sięgające 2034 roku.

Trzecia część to przepisy o podatku od towarów i usług, które przyjęto jeszcze wcześniej. Dyrektywa Rady (UE) 2025/1539 z 18 lipca 2025 roku, opublikowana 25 lipca 2025 roku, przenosi odpowiedzialność za VAT importowy na sprzedawcę lub platformę i znosi limit 150 euro w procedurze IOSS (Import One Stop Shop). Przepisy dyrektywy wchodzą w życie od 1 lipca 2028 roku. Poniższa tabela porządkuje status prawny każdego elementu reformy celnej UE na dzień weryfikacji.

Rozdzielenie tych trzech ścieżek legislacyjnych ma bezpośrednie przełożenie na decyzje handlowe. Przepisy, które już podnoszą cenę towaru sprowadzanego bezpośrednio spoza Unii, są przesądzone i obowiązują od 1 lipca 2026 roku, więc można na nich opierać kalkulację cennika i plan asortymentowy. Przepisy uzgodnione politycznie, czyli deemed importer, EU Customs Data Hub i status Trust & Check, wyznaczają kierunek na lata 2028 do 2034 i wymagają śledzenia, a nie natychmiastowych inwestycji. Odróżnienie jednego od drugiego jest punktem wyjścia dla każdej decyzji opisanej w dalszej części artykułu.

Zniesienie progu zwolnienia celnego 150 euro

Reforma celna UE zlikwidowała zwolnienie z należności celnych dla przesyłek o wartości rzeczywistej do 150 euro przywożonych z państw spoza Unii Europejskiej, które obowiązywało do 30 czerwca 2026 roku. Zmiana nie dotyczy przesyłek nadawanych wewnątrz Unii Europejskiej. Podstawą prawną jest rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 z 11 lutego 2026 roku, które uchyla tytuł II rozdział V rozporządzenia (WE) nr 1186/2009 ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych.

Komisja Europejska uzasadniła decyzję dwoma argumentami. Pierwszy dotyczy techniki: zwolnienie wprowadzono po to, aby organy celne nie musiały obsługiwać nieproporcjonalnie dużej liczby drobnych zgłoszeń, a w zdigitalizowanym środowisku celnym dane elektroniczne są dostępne dla wszystkich przywożonych towarów, więc przesłanka zniknęła. Drugi dotyczy nadużyć: w uzasadnieniu wskazano zaniżanie wartości przesyłek i sztuczne dzielenie zamówień na kilka paczek, aby zmieścić się w limicie 150 euro.

Docelowo próg 150 euro znika całkowicie i cło zostanie naliczane od pierwszego euro wartości przesyłki przywożonej spoza Unii Europejskiej, według standardowej Wspólnej Taryfy Celnej, czyli w zależności od klasyfikacji taryfowej, wartości celnej i pochodzenia konkretnego towaru. Rada UE wiąże ten moment z uruchomieniem EU Customs Data Hub, zaplanowanym na 1 lipca 2028 roku. Do tego czasu obowiązuje mechanizm przejściowy opisany w kolejnej sekcji.

Zniesienie progu zwolnienia celnego 150 euro nie zmienia zasad rozliczania podatku od towarów i usług. VAT od importu przesyłek o niskiej wartości jest należny od 1 lipca 2021 roku, czyli od wejścia w życie unijnego pakietu VAT e-commerce. Zmiana z 2026 roku dotyczy wyłącznie należności celnych i to rozróżnienie warto utrzymać w komunikacji z klientem sklepu.

Cło przejściowe 3 euro od 1 lipca 2026 jako fakt już obowiązujący

Reforma celna UE wprowadziła od 1 lipca 2026 roku ryczałtowe cło w wysokości 3 euro za pozycję towarową w przesyłce o wartości rzeczywistej do 150 euro przywożonej z państwa spoza Unii Europejskiej. Mechanizm ma charakter przejściowy i zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) 2026/382 obowiązuje do 1 lipca 2028 roku, do czasu uruchomienia scentralizowanej unijnej infrastruktury informatycznej.

Kluczowa jest podstawa naliczania. Cło przejściowe 3 euro nie jest liczone od paczki ani od sztuki, lecz od pozycji towarowej rozumianej jako klasyfikacja taryfowa. Komisja Europejska podała w wytycznych z 8 czerwca 2026 roku dwa przykłady: przesyłka zawierająca pięć koszulek to jedna pozycja i cło 3 euro, natomiast przesyłka zawierająca koszulkę i zegarek to dwie pozycje i cło 6 euro. Rada UE ilustruje tę samą zasadę przesyłką z trzema kategoriami towarów, dla której należność wynosi 9 euro.

Zobowiązanym do zapłaty jest zgłaszający, czyli sprzedawca lub importer towaru: posiadacz numeru IOSS (Import One Stop Shop), podmiot korzystający z uregulowań szczególnych albo przedstawiciel pośredni. Komisja Europejska zastrzega, że tylko w bardzo szczątkowych przypadkach należność uiszcza konsument, w państwach członkowskich oferujących bezpłatny system zgłoszeń internetowych dla obywateli. Formalnie cło przejściowe 3 euro obciąża zatem biznes, a nie konsumenta, choć decyzja o przeniesieniu kosztu do ceny końcowej pozostaje decyzją handlową sprzedawcy.

W zakresie stosowania cła przejściowego wysokości 3 euro istnieje rozbieżność między literalnym brzmieniem rozporządzenia a wytycznymi Komisji Europejskiej i warto o niej wiedzieć. 

Rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 wiąże stawkę 3 euro z dwiema sytuacjami: import zwolniony z VAT w schemacie IOSS oraz towary w przesyłce pocztowej. Wytyczne Komisji Europejskiej z 8 czerwca 2026 roku opisują natomiast zakres szerzej, jako wszystkie towary w przesyłkach do 150 euro w sprzedaży na odległość, niezależnie od schematu VAT, z wyłączeniem towarów objętych preferencjami handlowymi zgłaszanych na formularzu H1 bez poboru VAT przez IOSS. Rozbieżność wynika ze zmian w akcie delegowanym i wykonawczym do unijnego kodeksu celnego: Komisja Europejska przyjęła przepisy delegowane 30 kwietnia 2026 roku, a przepisy wykonawcze opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 8 czerwca 2026 roku.

Rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 zawiera także klauzulę monitorującą. Do 1 października 2026 roku, a następnie co miesiąc, Komisja Europejska ocenia, czy dochodzi do przesunięcia przepływów handlowych, w szczególności poza procedurę IOSS. Jeżeli takie przesunięcie zostanie stwierdzone, Komisja może zaproponować objęcie stawką 3 euro wszystkich towarów w przesyłkach do 150 euro, niezależnie od sposobu rozliczenia.

Jakie korzyści daje reforma celna UE polskim sprzedawcom cross-border

Reforma celna UE przynosi polskim sprzedawcom cross-border trzy konkretne korzyści:

• podnosi cenę końcową towaru sprowadzanego bezpośrednio spoza Unii,

• przenosi odpowiedzialność za zgodność celną na platformy spoza Wspólnoty

• zastępuje dziesiątki krajowych systemów celnych jednym portalem zgłoszeń.

Każda z tych korzyści wynika bezpośrednio z mechanizmu reformy, a nie z ogólnej dynamiki handlu transgranicznego.

Pierwsza korzyść to koniec asymetrii kosztowej na granicy. Sklep prowadzony z Polski, który wysyła towar do konsumenta w Niemczech, Czechach czy Hiszpanii, realizuje dostawę wewnątrzunijną i nie płaci od niej cła importowego ani unijnej opłaty manipulacyjnej.

Konkurent wysyłający ten sam produkt bezpośrednio z kraju trzeciego płaci od 1 lipca 2026 roku 3 euro za każdą pozycję taryfową w przesyłce, a najpóźniej od 1 listopada 2026 roku dojdzie do tego unijna opłata manipulacyjna. Przy produkcie za 7 euro sama należność celna zmienia strukturę ceny w sposób, który ciężko zamaskować marketingiem.

Skala tej zmiany zależy od dwóch rzeczy: od wartości towaru i od liczby różnych kategorii w koszyku. Cło przejściowe 3 euro naliczane jest za pozycję taryfową, więc im tańszy produkt i im bardziej rozdrobniony koszyk, tym większy procentowy wzrost ceny po stronie konkurenta wysyłającego bezpośrednio spoza Unii. Poniższe wyliczenie pokazuje mechanizm na czterech typowych koszykach.

Reforma celna UE ma znacznie mniejszy wpływ na segment droższych, pojedynczych produktów, gdzie 3 euro to ułamek wartości przesyłki. Uderza natomiast w model taniego, rozdrobnionego koszyka, na którym platformy spoza Wspólnoty zbudowały przewagę cenową. Od 1 listopada 2026 roku do wyliczenia dojdzie unijna opłata manipulacyjna, a na części rynków także opłata krajowa, więc różnica jeszcze się pogłębi.

Druga korzyść to symetria obowiązków compliance. Do tej pory polski sprzedawca ponosił pełen ciężar zgodności z prawem produktowym i podatkowym, a sprzedawca spoza Wspólnoty korzystał z rozproszonej odpowiedzialności i słabej egzekucji.

Reforma celna UE definiuje sprzedawcę i platformę ułatwiającą sprzedaż na odległość jako importera towaru, zobowiązanego do przekazania organom celnym kompletu danych, zapłaty lub zabezpieczenia należności oraz zapewnienia zgodności towaru z prawem unijnym. Za systematyczne naruszenia grozi kara od 1 do 6 procent wartości towarów wprowadzonych do UE w poprzednich 12 miesiącach oraz czasowe zawieszenie dostępu do interfejsu internetowego operatora.

Trzecia korzyść to redukcja kosztu administracyjnego po stronie sprzedawcy z UE. EU Customs Data Hub pozwoli składać dane importowe i eksportowe jeden raz zamiast w maksymalnie 27 systemach krajowych i wykorzystywać te same dane dla wielu przesyłek. Parlament Europejski podaje, że nowa baza zastąpi co najmniej 111 systemów informatycznych używanych obecnie przez administracje celne. Dla sklepu, który skaluje sprzedaż na kolejne rynki UE, oznacza to mniej integracji do utrzymania.

Pierwsze efekty rynkowe są mierzalne. Dane firm logistycznych i kurierskich przytaczane w sierpniu 2026 roku wskazują na około 20% spadek liczby przesyłek napływających z Chin w pierwszych tygodniach obowiązywania nowych przepisów, co w skali roku oznaczałoby nawet miliard przesyłek mniej. Część popytu przesunęła się na platformy krajowe i europejskie oraz do lokalnych dystrybutorów, przede wszystkim w kategoriach o bardzo niskiej wartości jednostkowej, gdzie stała opłata 3 euro wielokrotnie przewyższała wartość towaru. Dane pochodzą od operatorów logistycznych, a nie ze statystyki celnej, więc należy je traktować jako wskazanie kierunku, nie jako pomiar urzędowy.

Które kategorie otwierają się dla polskiego sprzedawcy

Reforma celna UE zmienia opłacalność najmocniej w kategoriach o najniższej wartości jednostkowej, czyli tam, gdzie stała opłata 3 euro stanowi znaczną część ceny towaru. To jednocześnie kategorie, w których polski sklep dotąd przegrywał wyłącznie ceną, bez realnej szansy na odrobienie różnicy jakością obsługi czy czasem dostawy.

Klienci masowo zrezygnowali z kupowania bardzo tanich drobiazgów, gdzie stała opłata wielokrotnie przewyższała wartość samego towaru, a część popytu przesunęła się na platformy krajowe i europejskie oraz do lokalnych dystrybutorów. Produkty dostępne na miejscu odzyskały konkurencyjność cenową i dodatkowo oferują natychmiastową dostawę bez ryzyka dopłat celnych.

Dla polskiego sklepu oznacza to konkretną listę do przeglądu: akcesoria elektroniczne, drobna galanteria, ozdoby, materiały eksploatacyjne i cały asortyment o wartości jednostkowej poniżej kilkunastu euro.

Druga zmiana dotyczy komunikacji ceny. Platformy cross-border po 1 lipca 2026 roku zwiększyły przejrzystość cenową, ale finalna kwota z cłem pojawia się u nich najczęściej dopiero w koszyku przy finalizacji zamówienia, a na karcie produktu widnieje ogólny komunikat o dodatkowych opłatach importowych. Sklep, który od pierwszego ekranu pokazuje cenę końcową i deklaruje wysyłkę z magazynu w Polsce, gra przewagą, której konkurent spoza Unii nie odtworzy bez własnego zaplecza magazynowego na terenie Wspólnoty.

Jak długo okno pozostanie otwarte: platformy azjatyckie już dostosowują logistykę

Reforma celna UE otwiera okno możliwości, ale nie gwarantuje przewagi, ponieważ największe platformy spoza Wspólnoty przebudowują logistykę szybciej niż postępuje wdrożenie przepisów. Towar wprowadzony do Unii hurtowo i odprawiony zbiorczo jako import komercyjny, a następnie wysyłany do konsumenta z magazynu położonego w UE, nie przekracza granicy celnej w momencie doręczenia, więc ta konkretna dostawa nie jest obciążona cłem przejściowym 3 euro.

Skalę inwestycji dobrze ilustruje centrum logistyczne Shein pod Wrocławiem. Temu rozwija program Local-to-Local oparty na sprzedawcach dysponujących towarem już na terenie Europy, a AliExpress prowadzi analogiczną usługę Local+. Drugim, prostszym narzędziem jest konsolidacja zamówień: podnoszenie progów bezpłatnej dostawy i zachęcanie klientów do kupowania większej liczby sztuk tego samego produktu, co rozkłada stałą opłatę celną na więcej sztuk w jednej pozycji taryfowej.

Warto zauważyć, że reforma celna UE świadomie premiuje ten model. Uzgodniony tekst zachęca sprzedawców i platformy spoza Wspólnoty do prowadzenia magazynów na terenie Unii, przewidując niższą unijną opłatę manipulacyjną dla przesyłek wewnątrzunijnych, jeżeli towar został przywieziony w opakowaniach zbiorczych i w ilościach umożliwiających efektywną kontrolę. Nowy typ składu celnego dla sprzedaży na odległość, do którego przypisano niższą opłatę, jest przy tym dostępny wyłącznie dla podmiotów ze statusem Trust & Check.

Harmonogram wdrożenia reformy celnej UE

Reforma celna UE jest wdrażana etapami między 1 lipca 2026 roku a 1 marca 2034 roku, przy czym tylko najbliższe etapy mają twardą podstawę w opublikowanych aktach prawnych. Poniższy harmonogram opiera się na komunikatach Rady UE, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej zweryfikowanych 18 sierpnia 2026 roku, a każdy wiersz zawiera status prawny danego etapu.

Do czasu publikacji rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym UE daty pozostają wynikiem porozumienia politycznego, a nie tekstem obowiązującego prawa, i mogą jeszcze ulec korekcie w rewizji prawno-językowej.

Unijna opłata manipulacyjna i identyfikatory produktów PID od 1 listopada 2026

Reforma celna UE wprowadza obok cła przejściowego drugą, odrębną należność: unijną opłatę manipulacyjną za obsługę przesyłki w sprzedaży na odległość. Komisja Europejska podkreśla w wytycznych z 8 czerwca 2026 roku, że nie jest to cło, lecz opłata pokrywająca koszty obsługi celnej, i że obie należności bywają mylone.

Na 18 sierpnia 2026 roku stawka nie została jeszcze ogłoszona, a szacunki branżowe wskazujące około 2 euro nie mają potwierdzenia w akcie prawnym. Równolegle własne opłaty krajowe wprowadziły między innymi Francja, Włochy i Rumunia, więc łączne obciążenie może różnić się w zależności od rynku docelowego.

Wysokość unijnej opłaty manipulacyjnej ustali Komisja Europejska w akcie delegowanym i będzie ją weryfikować co dwa lata na podstawie minimalnych kosztów ponoszonych przez organy celne przy przetwarzaniu takich przesyłek. Państwa członkowskie rozpoczną pobór, gdy zadziała niezbędny system informatyczny, najpóźniej 1 listopada 2026 roku. Opłatę uiszcza ten sam podmiot, który odpowiada za pozostałe należności celne od danej przesyłki, co ma zapobiec przerzuceniu kosztu bezpośrednio na konsumenta. 

Od 1 listopada 2026 roku obowiązkowe stają się także identyfikatory produktów PID (Product Identifiers) w zgłoszeniach celnych dotyczących sprzedaży na odległość. Dobrowolnie można je podawać już od 1 lipca 2026 roku. PID to zestaw trzech kodów: identyfikator produktu nadany przez sprzedawcę, najczęściej w postaci SKU, niestandardowy identyfikator nadany przez producenta lub dostawcę oraz standardowy globalny kod towaru typu GTIN. Celem jest powiązanie konkretnej sztuki towaru z opisem, producentem i miejscem sprzedaży, aby organy celne mogły skuteczniej wykrywać towary niebezpieczne i niezgodne z wymogami. Dla sklepu oznacza to konkretną pracę na danych produktowych, opisaną w sekcji o przygotowaniu sklepu.

EU Customs Data Hub: jeden portal zamiast dziesiątek systemów krajowych

EU Customs Data Hub to centralna platforma danych celnych przewidziana w reformie celnej UE, w której przedsiębiorca składa dane celne i produktowe przez jeden interfejs internetowy, zamiast obsługiwać oddzielne systemy w poszczególnych państwach członkowskich. Zarządzać nią będzie EU Customs Authority, czyli Urząd UE ds. Celnych z siedzibą w Lille we Francji.

Rada UE wskazuje trzy funkcje systemu:

• Gromadzenie i analiza danych celnych w celu zapewnienia płynnego przepływu towarów.

• Udostępnianie organom wspólnych danych w czasie rzeczywistym, co ma przyspieszyć i ujednolicić zarządzanie ryzykiem.

• Obniżenie obciążeń administracyjnych po stronie przedsiębiorców i poprawa dokładności procesów celnych.

Krajowe administracje celne zachowują przy tym własne analizy ryzyka dostosowane do potrzeb krajowych.

Dla sprzedawcy cross-border korzyść jest policzalna. Rada UE opisuje ją jako możliwość złożenia danych importowych i eksportowych jeden raz zamiast w maksymalnie 27 systemach krajowych oraz ponownego wykorzystania tych samych danych dla wielu przesyłek. Parlament Europejski dodaje, że EU Customs Data Hub zastąpi co najmniej 111 systemów informatycznych używanych dziś przez administracje celne.

Harmonogram uruchomienia EU Customs Data Hub jest rozłożony na osiem lat. System stanie się operacyjny dla towarów e-commerce 1 lipca 2028 roku, będzie dostępny do dobrowolnego korzystania dla pozostałych kategorii od 2031 roku, a obejmie cały obrót towarowy obowiązkowo do 1 marca 2034 roku. Uruchomienie systemu dla e-commerce jest jednocześnie momentem, w którym cło przejściowe 3 euro ustępuje miejsca standardowej Wspólnej Taryfie Celnej. Komisja Europejska ma do 1 grudnia 2027 roku ocenić gotowość systemów informatycznych, a w razie opóźnienia mechanizm przejściowy może zostać przedłużony.

Deemed importer i deemed supplier: kto odpowiada za cło, a kto za VAT

Reforma celna UE posługuje się pojęciem deemed importer, czyli importera w sprzedaży na odległość, które odpowiada za należności celne, natomiast pojęcie deemed supplier, czyli uznanego dostawcy, pochodzi z przepisów o podatku od towarów i usług i odpowiada za VAT. Oba terminy bywają używane zamiennie, choć dotyczą różnych danin, różnych aktów prawnych i różnych terminów wejścia w życie.

Deemed importer wynika z uzgodnionego 26 marca 2026 roku tekstu nowego unijnego kodeksu celnego. Sprzedawcy i platformy ułatwiające sprzedaż na odległość towarów z krajów trzecich bezpośrednio do klientów w UE są traktowani jako importerzy, co zobowiązuje ich do przekazania organom celnym kompletu danych, zapłaty lub zabezpieczenia należności oraz zapewnienia zgodności towaru z prawem unijnym. Podmioty te muszą mieć siedzibę w UE albo być reprezentowane przez podmiot z siedzibą w UE posiadający status AEO (Authorised Economic Operator, upoważniony przedsiębiorca) lub status zaufanego przedsiębiorcy. Warunek ten ma zapobiec korzystaniu ze spółek wydmuszek.

Deemed supplier wynika z dyrektywy Rady (UE) 2025/1539 z 18 lipca 2025 roku, którą stosuje się od 1 lipca 2028 roku. Od tej daty dostawca lub uznany dostawca, czyli platforma, zawsze odpowiada za VAT importowy przy sprzedaży na odległość towarów importowanych, zamiast dotychczasowej zasady obciążającej osobę dokonującą przywozu. Dyrektywa znosi jednocześnie limit 150 euro w procedurze IOSS, a sprzedawcy spoza UE, którzy nie korzystają z IOSS, będą musieli ustanowić przedstawiciela podatkowego i zarejestrować się do celów VAT w każdym państwie przeznaczenia towarów.

W praktyce ten sam podmiot bywa jednocześnie importerem w sprzedaży na odległość i uznanym dostawcą, ale rozliczenia pozostają rozdzielne. Cło i unijna opłata manipulacyjna trafiają do systemu celnego, VAT do systemu podatkowego, a błąd w jednym z nich nie jest naprawiany prawidłowym rozliczeniem drugiego.

Cło i VAT w sprzedaży cross-border po reformie celnej UE

Reforma celna UE nakłada na przesyłkę importowaną spoza Wspólnoty trzy odrębne obciążenia: cło, unijną opłatę manipulacyjną i podatek od towarów i usług. Rozdzielenie tych trzech pozycji jest podstawą poprawnej kalkulacji ceny w sklepie internetowym i najczęstszym źródłem błędu w komunikacji z klientem.

Cło od 1 lipca 2026 roku do 1 lipca 2028 roku wynosi 3 euro za pozycję towarową w przesyłce do 150 euro, a po tej dacie zastąpi je standardowa Wspólna Taryfa Celna naliczana według klasyfikacji taryfowej, wartości celnej i pochodzenia towaru. Oznacza to, że część kategorii, na przykład wyroby tekstylne, może zostać obciążona stawką wyższą niż dzisiejsze 3 euro, a część niższą. Kalkulacja oparta wyłącznie na stawce ryczałtowej przestanie być wiarygodna w połowie 2028 roku.

Unijna opłata manipulacyjna jest odrębna od cła i pokrywa koszty obsługi celnej przesyłki. Państwa członkowskie rozpoczną jej pobór najpóźniej 1 listopada 2026 roku, a stawkę ustali akt delegowany Komisji Europejskiej. Do obciążeń unijnych dochodzą opłaty krajowe wprowadzone między innymi we Francji, we Włoszech i w Rumunii.

Podatek od towarów i usług od importu przesyłek o niskiej wartości jest należny niezależnie od cła i był należny także przed reformą celną UE, od 1 lipca 2021 roku. Cło nie zastępuje VAT i nie zwalnia z jego rozliczenia. Od 1 lipca 2028 roku dyrektywa Rady (UE) 2025/1539 przenosi odpowiedzialność za VAT importowy na dostawcę lub platformę i znosi limit 150 euro w procedurze IOSS, co pozwoli rozliczać centralnie także droższe przesyłki.

Dla polskiego sklepu, który wysyła towar z magazynu położonego w Polsce do konsumenta w innym państwie UE, obraz jest prostszy. Taka dostawa nie jest importem, więc nie powstaje ani cło, ani unijna opłata manipulacyjna, a VAT rozlicza się w procedurze OSS (One Stop Shop). Reforma celna UE dotyka takiego sklepu w dwóch punktach: przy imporcie towaru na stan magazynowy oraz przy porównaniu cenowym z konkurentem wysyłającym bezpośrednio z kraju trzeciego.

VAT OSS i IOSS jako mechanizm rozliczeń przed reformą celną UE

Procedury OSS (One Stop Shop) i IOSS (Import One Stop Shop) działają w Unii Europejskiej od 1 lipca 2021 roku i pozostają podstawą rozliczeń VAT w sprzedaży cross-border także w okresie wdrażania reformy celnej UE. OSS służy do rozliczania podatku od wewnątrzunijnej sprzedaży na odległość w jednym państwie rejestracji, po przekroczeniu unijnego progu 10 000 euro rocznie. IOSS służy do rozliczania VAT od importu przesyłek o wartości do 150 euro, gdy towar znajduje się poza UE w chwili sprzedaży.

Korzystanie z IOSS pozostaje dobrowolne, ale reforma celna UE zwiększa jego znaczenie na dwa sposoby. Po pierwsze, dyrektywa Rady (UE) 2025/1539 znosi od 1 lipca 2028 roku limit 150 euro, co otwiera procedurę na cały import kierowany do konsumentów. Po drugie, dostawcy i platformy, które nie korzystają z IOSS, będą odpowiadać za VAT importowy oraz za VAT od sprzedaży na odległość w każdym państwie przeznaczenia, co wymusza rejestrację w wielu krajach. Konstrukcja ta jest zachętą do korzystania z IOSS, a nie obowiązkiem jego stosowania.

Dlaczego powstała reforma celna UE: Temu, Shein, AliExpress i luka w progu 150 euro

Reforma celna UE powstała częściowo jako odpowiedź na skalę importu drobnych przesyłek z krajów trzecich, obsługiwanego głównie przez platformy takie jak Temu, Shein i AliExpress, choć przyczyn jest więcej i dotyczą one także bezpieczeństwa produktów oraz wydolności administracji celnych. Komisja Europejska wskazuje, że utrzymywanie zwolnienia celnego dla przesyłek do 150 euro przestało być uzasadnione w zdigitalizowanym środowisku celnym.

Pierwszą przyczyną jest nierówna konkurencja. Część sprzedawców spoza Wspólnoty omijała należności celne, co dawało im przewagę cenową niedostępną dla handlu tradycyjnego i dla sklepów internetowych działających z terytorium UE. Rada UE wymienia tę nierówność jako jeden z trzech kluczowych problemów obok ryzyka konsumenckiego i wpływu środowiskowego wynikającego z dzielenia dostaw na wiele drobnych przesyłek.

Drugą przyczyną jest bezpieczeństwo produktów. Kontrole przeprowadzone w 2025 roku we wszystkich 27 państwach członkowskich w kategoriach kosmetyki, środki ochrony indywidualnej, suplementy diety, zabawki i elektronika wykazały, że ponad 60% sprawdzonych produktów nie spełniało norm unijnych z powodu braku oznakowania, zakazanych składników lub braku dokumentacji bezpieczeństwa. Trzecią przyczyną jest technika poboru: organy celne od lat wskazywały na zaniżanie wartości przesyłek i sztuczne dzielenie zamówień w celu zmieszczenia się w limicie 150 euro.

Komisja Europejska podkreśla przy tym, że mechanizm jest niedyskryminacyjny i stosuje się jednakowo niezależnie od kraju pochodzenia towarów i od zaangażowanego operatora logistycznego. Cło przejściowe 3 euro obejmuje więc przesyłki z Chin, ale też z Turcji, Wielkiej Brytanii czy Stanów Zjednoczonych, co ma znaczenie dla każdego polskiego sklepu importującego towar na stan magazynowy.

Skala zjawiska w liczbach

Według Komisji Europejskiej w 2024 roku do Unii Europejskiej trafiło 4,6 miliarda przesyłek e-commerce o wartości poniżej 150 euro, z czego 91% pochodziło z Chin. W 2025 roku liczba niskowartościowych towarów wysłanych bezpośrednio z krajów trzecich do konsumentów w UE bez zapłaty cła wyniosła według Komisji Europejskiej blisko 5,9 miliarda sztuk.

Dane dzienne pokazują tę samą skalę z innej strony: w 2024 roku do państw Unii Europejskiej trafiało średnio około 12 milionów paczek dziennie o wartości poniżej 150 euro. Po 1 lipca 2026 roku dane firm logistycznych wskazują na około 20 procent spadek liczby przesyłek z Chin, co w skali roku oznaczałoby nawet miliard przesyłek mniej. Wartości z 2024 i 2025 roku pochodzą z Komisji Europejskiej i Rady UE, natomiast szacunek spadku pochodzi od operatorów logistycznych i nie jest danymi urzędowymi.

Jakie ryzyka niesie brak dostosowania do reformy celnej UE

Sprzedawca, który nie dostosuje procesów do reformy celnej UE, ponosi trzy nazwane ryzyka: karę finansową sięgającą 6% wartości importu, wstrzymanie odpraw z powodu niekompletnych danych produktowych oraz niedoszacowanie kosztu w cenie sprzedaży. Reforma celna UE wprowadza przy tym wspólny, pozakarny katalog naruszeń celnych, co ogranicza dotychczasową praktykę wybierania państwa o łagodniejszym reżimie sankcji.

Pierwsze ryzyko ma konkretną wysokość. Za powtarzające się lekceważenie przepisów unijnych operator może zostać ukarany grzywną w wysokości co najmniej 1% i maksymalnie 6% łącznej wartości towarów wprowadzonych do Unii Europejskiej w poprzednich 12 miesiącach. Organy celne mogą dodatkowo zawiesić, cofnąć lub unieważnić status zaufanego przedsiębiorcy albo AEO (Authorised Economic Operator, upoważniony przedsiębiorca) i oznaczyć podmiot jako operatora wysokiego ryzyka. W przypadku systematycznych naruszeń w sprzedaży na odległość sankcje narastają aż do wstrzymania dopuszczenia do obrotu wszystkich towarów operatora oraz czasowego zawieszenia dostępu do jego interfejsu internetowego.

Drugie ryzyko dotyczy danych. Od 1 listopada 2026 roku identyfikatory produktów PID (Product Identifiers) stają się obowiązkowe w zgłoszeniach celnych dotyczących sprzedaży na odległość dla przesyłek o wartości do 150 euro, z wyłączeniem importu realizowanego przez podmioty zarejestrowane jako podatnicy VAT w transakcjach B2B. Brak przypisanego kodu GTIN albo brak identyfikatora producenta przy części asortymentu przekłada się na realne opóźnienia w odprawie, a odkładanie porządkowania danych na ostatnią chwilę zwiększa to ryzyko.

Trzecie ryzyko dotyczy kalkulacji. Cło przejściowe 3 euro naliczane jest za pozycję taryfową, a nie za paczkę, więc koszyk złożony z trzech różnych kategorii towarów generuje 9 euro należności zamiast 3 euro. Do tego dochodzi unijna opłata manipulacyjna pobierana najpóźniej od 1 listopada 2026 roku oraz opłaty krajowe obowiązujące między innymi we Francji, we Włoszech i w Rumunii. Błędna klasyfikacja taryfowa mnoży ten koszt, a od 1 lipca 2028 roku, gdy stawkę ryczałtową zastąpi Wspólna Taryfa Celna, znaczenie poprawnego kodu HS (Harmonized System, zharmonizowany system oznaczania towarów) rośnie jeszcze bardziej.

Status Trust & Check dla zaufanych sprzedawców

Trust & Check to nowa kategoria zaufanych przedsiębiorców przewidziana w reformie celnej UE, przeznaczona dla firm, które przejdą szczegółową weryfikację i udzielą organom celnym dostępu do swoich systemów elektronicznych. W zamian ich przesyłki są kontrolowane rzadziej, a przedsiębiorca zyskuje większą elastyczność w zakresie zapłaty należności i opłat.

Rada UE opisuje najdalej idące uproszczenie: najbardziej wiarygodni przedsiębiorcy będą mogli w niektórych przypadkach dopuszczać towary do obrotu w UE bez aktywnej interwencji organów celnych. Dotychczasowy status AEO (Authorised Economic Operator, upoważniony przedsiębiorca) pozostaje w mocy, aby uproszczenia celne były nadal dostępne dla mniejszych podmiotów. Status Trust & Check jest przy tym warunkiem korzystania z nowego typu składu celnego dla sprzedaży na odległość, z którym powiązano niższą unijną opłatę manipulacyjną.

Harmonogram udostępniania statusu Trust & Check rozłożony jest na etapy powiązane z wdrożeniem EU Customs Data Hub. Analizy publikowane przed porozumieniem z 26 marca 2026 roku wskazywały 1 marca 2032 roku jako datę, od której krajowe organy celne będą przyznawać ten status, ale data ta wymaga potwierdzenia w opublikowanym tekście rozporządzenia i na 18 sierpnia 2026 roku nie ma statusu przepisu obowiązującego.

Skrócenie czasowego składowania i uproszczona klasyfikacja taryfowa

Projekt nowego unijnego kodeksu celnego przygotowany w ramach reformy celnej UE przewidywał skrócenie maksymalnego okresu czasowego składowania towarów z obecnych 90 dni do 10 dni, poza przypadkami wyjątkowymi. Towary wymagające dłuższego składowania miałyby trafiać do składu celnego, gdzie mogą pozostawać bez ograniczenia czasowego, co oznaczałoby konieczność przekształcenia części dotychczasowych pozwoleń.

Drugim ułatwieniem zapowiadanym w projekcie była uproszczona klasyfikacja taryfowa w postaci tak zwanych koszyków towarowych, mająca przyspieszyć odprawę przesyłek o niskiej wartości bez pełnej klasyfikacji każdej mikroprzesyłki. Oba rozwiązania pochodzą z etapu projektowego i nie zostały potwierdzone w publicznie dostępnych opisach porozumienia z 26 marca 2026 roku, dlatego przed decyzjami inwestycyjnymi dotyczącymi magazynów należy sprawdzić ich kształt w opublikowanym rozporządzeniu.

Dane i źródła

Stan prawny opisany w artykule zweryfikowano 18 sierpnia 2026 roku. Reforma celna UE pozostaje w toku legislacyjnym: nowy unijny kodeks celny czeka na formalne przyjęcie i publikację w Dzienniku Urzędowym UE, a stawka unijnej opłaty manipulacyjnej nie została jeszcze ogłoszona. Przed podjęciem decyzji operacyjnych warto sprawdzić aktualność dat w źródłach oficjalnych.

• Rada UE, strony informacyjne Modernising the EU customs union oraz EU action on the influx of small parcels, aktualizacja odpowiednio 22 czerwca i 1 lipca 2026 roku.

• Rada UE, komunikat prasowy EU customs: Council and Parliament agree on landmark reform, 26 marca 2026 roku.

• Parlament Europejski, komunikat prasowy Deal reached on Union Customs Code reform, 26 marca 2026 roku.

• Komisja Europejska, DG TAXUD, wytyczne i dokument pytań i odpowiedzi dotyczące tymczasowego cła ryczałtowego, publikacja 8 czerwca 2026 roku, aktualizacja 20 lipca 2026 roku.

• Rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 z 11 lutego 2026 roku, Dziennik Urzędowy UE z 18 lutego 2026 roku.

• Dyrektywa Rady (UE) 2025/1539 z 18 lipca 2025 roku, Dziennik Urzędowy UE z 25 lipca 2025 roku.

• Ministerstwo Finansów i Krajowa Informacja Skarbowa, komunikat o zniesieniu zwolnienia z należności celnych przesyłek o wartości do 150 EUR, 27 marca 2026 roku.

Dane rynkowe dotyczące reakcji platform i spadku wolumenu przesyłek po 1 lipca 2026 roku pochodzą z publikacji branżowych z sierpnia 2026 roku i opierają się na danych operatorów logistycznych, a nie na statystyce celnej. Informacje o skróceniu czasowego składowania z 90 do 10 dni oraz o uproszczonej klasyfikacji taryfowej pochodzą z etapu projektowego nowego unijnego kodeksu celnego i wymagają potwierdzenia w opublikowanym rozporządzeniu.